Unum castigābis, centum emendābis Одного покараєш, сотню виправиш
У латинській мові є чотири розряди числівників:
1. Кількісні (numeralia cardinalia) – відповідають на питання скільки?
2. Порядкові (numeralia оrdinalia) – відповідають на питання який, а, е?
3. Розділові (numeralia distributīva) – відповідають на питання по скільки?
4. Прислівникові (numeralia adverbia) – відповідають на питання скільки разів?
| Арабські цифри | Римські цифри | Cardinalia Кількісні | Ordinalia Порядкові |
| 1 | I | unus, una, unum | primus, -a, -um |
| 2 | II | duo, duae, duo | secundus -a, -um; alter, ‑ĕra, -ĕrum |
| 3 | III | tres, tres, tria | tertius, -a, -um |
| 4 | IV | quattuor | quartus, -a, -um |
| 5 | V | quinque | quintus, -a, -um |
| 6 | VI | sex | sextus, -a, -um |
| 7 | VII | septem | septĭmus, -a, -um |
| 8 | VIII | octo | oсtāvus, -a, -um |
| 9 | IX | novem | nonus, -a, -um |
| 10 | X | decem | decĭmus, -a, -um |
| 11 | XI | undĕcim | undecĭmus, -a, -um |
| 12 | XII | duodĕcim | duodecĭmus, -a, -um |
| 13 | XIII | tredĕcim | tertius decĭmus, -a, -um |
| 14 | XIV | quattuordĕcim | quartus decĭmus, -a, -um |
| 15 | XV | quindĕcim | quintus decĭmus, -a, -um |
| 16 | XVI | sedĕcim | sextus decĭmus, -a, -um |
| 17 | XVII | septendĕcim | septĭmus decĭmus, -a, -um |
| 18 | XVIII | duodeviginti | duodevicesĭmus, -a, -um |
| 19 | XIX | undeviginti | undevicesĭmus, -a, -um |
| 20 | XX | viginti | vicesĭmus, -a, -um |
| 21 | XXI | unus et viginti; viginti unus | unus et vicesĭmus, -a, -um; vicesĭmus primus, -a, -um |
| 22 | XXII | duo et viginti; viginti duo | alter et vicesĭmus, -a, -um; vicesĭmus alter, -ĕra, -ĕrum |
| 28 | XXVIII | duodetriginta | duodetricesĭmus, -a, -um |
| 29 | XXIX | undetriginta | undetricesĭmus, -a, -um |
| 30 | XXX | triginta | tricesĭmus, -a, -um |
| 40 | XL | quadraginta | quadragesĭmus, -a, -um |
| 50 | L | quinquaginta | quinquagesĭmus, -a, -um |
| 60 | LX | sexaginta | sexagesĭmus, -a, -um |
| 70 | LXX | septuaginta | septuagesĭmus, -a, -um |
| 80 | LXXX | octoginta | octogesĭmus, -a, -um |
| 90 | XC | nonaginta | nonagesĭmus, -a, -um |
| 98 | XCVIII | octo et nonaginta; nonaginta octo | octavus et nonagesĭmus, -a, ‑um; nonagesĭmus octāvus, ‑a, -um |
| 99 | XCIX | novem et nonaginta; nonaginta novem | nonus et nonagesĭmus, -a, ‑um; nonagesĭmus nonus, ‑a, ‑um |
| 100 | C | centum | centesĭmus, -a, -um |
| 200 | CC | ducenti, -ae, -a | ducentesĭmus, -a, -um |
| 300 | CCC | trecenti, -ae, -a | trecentesĭmus, -a, -um |
| 400 | CD | quadringenti, -ae, -a | quadringentesĭmus, -a, -um |
| 500 | D | quingenti, -ae, -a | quingentesĭmus, -a, -um |
| 600 | DC | sescenti, -ae, -a | sescentesĭmus, -a, -um |
| 700 | DCC | septingenti, -ae, -a | septingentesĭmus, -a, -um |
| 800 | DCCC | octingenti, -ae, -a | octingentesĭmus, -a, -um |
| 900 | CM | nongenti, -ae, -a | nongentesĭmus, -a, -um |
| 1000 | M | mille | millesĭmus, -a, -um |
| 2000 | MM | duo milia | bis millesĭmus, -a, -um |
| 3000 | ĪĪĪ | tria milia | ter millesĭmus, -a, -um |
| 4000 | ĪV | quattuor milia | quater millesĭmus, -a, -um |
| 5000 | V | quinque milia | quinquies millesĭmus, -a, ‑um |
| 10000 | ĪXĪ | decem milia | decies millesĭmus, -a, -um |
| 100000 | C | centum milia | centies millesĭmus, -a, -um |
1. Утворення кількісних числівників
Кількісні числівники від 1 до 10, 20 (viginti), 100 (centum) і 1000 (mille) – основні. Назви десятків і сотень – похідні, утворені від основних числівників із деякими фонетичними змінами. Назви десятків з одиницями, сотень із десятками і одиницями і т.д. – складені похідні.
1) Числівники від 11 до 17 утворюються додаванням до основного числівника слова -dĕcіm (із decem), що означає десять: undĕcim, duodĕcim і т.д.
2) Складені числівники з останньою цифрою 8 або 9 утворюються відніманням від наступного десятка відповідно 2 або 1:
| 18 – duodeviginti | 28 – duodetriginta |
| 19 – undeviginti | 29 – undetriginta |
Числівники від 30 до 90 утворюються додаванням до основного числівника слова ‑ginta, що означає десяток: triginta, quinquaginta і т.д.
3) Двозначні числівники від 21 до 99 можна позначати двояко: або спочатку називаються десятки, а потім одиниці, або спочатку одиниці, далі сполучник et, а тоді десятки: 22 – viginti duo або duo et viginti.
4) Числівники від 200 до 900 утворюються додаванням до основного числівника -centi (із centum): sescenti або -genti: octingenti.
5) Числівники більше 100 позначаються так: спочатку йдуть сотні, далі десятки, потім одиниці: 847 – octingenti quadraginta septem.
2. Утворення порядкових числівників
Порядкові числівники, крім primus, -a, -um, secundus -a, -um або alter, -ĕra, -ĕrum, утворюються від відповідних кількісних числівників за допомогою родових закінчень -us (m), ‑a (f), -um (n): tertius, a, um.
Порядкові числівники, починаючи з 18, утворюються за допомогою суфікса -esĭm-: vicesĭmus, -a, -um (від viginti – 20). У складених порядкових числівниках усі частини є порядковими (в українській мові – тільки остання).
435 – quadringentesĭmus tricesĭmus quintus – чотириста тридцять п’ятий.